Maart roert zijn staart

Hier komt “Maart roert zijn staart” vandaan!

Aangemaakt: 29 mrt 2020, 06:11 uur

In maart komt de winter of de maandenlange herfst dan eindelijk ten einde en dienen de eerst lentedagen zich aan. Eindelijk weer zon en aangename temperaturen! Wie denkt dat de lente definitief is doorgebroken komt eind maart vaak van een koude kermis thuis. Maartse buien of een ijzig koude wind kunnen alle lenteaspiraties bevriezen. Hier komt de weerspreuk “Maart roert zijn staart” vandaan. 

In maart warmt het vaak flink op. Dat zien we terug in de klimaatgemiddelde temperaturen. Normaal is het begin maart ’s middags 7-9 graden en in het midden van de maand zitten we al op 9-11 graden. In het laatste deel van maart komen we uit op 10-12 graden. De opgaande lijn vlakt dus aan het einde van de maand wat af.

Ook de nachttemperaturen vertonen deze trend. Begin van de maand is een minimum van 0-2 graden gebruikelijk, halverwege 2-4 graden en aan het eind van maart 3-5 graden.

Meer noordenwind dan eerder in de maand

Overheersende noordelijke winden vormen de verklaring voor de hapering van de lente in het slot van maart. In het begin en midden van maart waait de wind gemiddeld veel minder vaak uit het koude noorden.

In de koude lucht die vanaf de Noordpool over de Noordzee stroomt ontstaan vaak winterse buien met regen, onweer, hagel en natte sneeuw. Deze buien trekken vervolgens vooral overdag over ons land heen. Dit veroorzaakt een guur weertype! Tijdens opklaringen kan het ’s nachts nog flink vriezen. Een risicovolle periode voor fruittelers, als er al bloesem aan de bomen zit. Ook tuinieren vraagt om voorzichtigheid!

Maartse buien vanaf de Noordzee.

Maartse buien vanaf de Noordzee. Foto: Jannes Wiersema

Matige vorst goed mogelijk

In de laatste elf dagen van de maand (de derde decade) duikt de temperatuur vaak nog een paar keer flink onder het vriespunt en soms vriest het landinwaarts zelfs matig. Op de huidige meetpunten is de laagst gemeten temperatuur in deze periode -8,1 graden, gemeten op 29 maart 2013 in Herwijnen. In maart 2013 was het tijdens de slotperiode (21 tot en met 31 maart) volop winter met elke nacht vorst en ook overdag kwam de temperatuur slechts een paar graden boven nul. Nog nooit verliep het slot van maart zo koud! Op 5 en 6 maart was het nog fraai lenteweer geweest met veel zon en maxima van 15 tot 18 graden!

Toch is het in verleden nog wel eens veel kouder geweest. Het koudst was het op 24 maart 1899. Het vroor toen zelfs streng met in Winterswijk -14,0 graden en in De Bilt -11,8 graden.

Lees ook: April doet wat hij wil

Toch roert maart niet altijd zijn staart

Niet altijd weet de wind eind maart de koude noordhoek te vinden. Sommige jaren waait het juist uit het warme zuiden en dan maken winterse buien geen schijn van kans. Sterker nog soms komt het al tot meerdere warme dagen met maxima van 20 graden of meer.

De hoogste temperatuur ooit gemeten in De Bilt in de laatste elf dagen van maart bedraagt 23,9 graden, gemeten op 29 maart 1968. Over alle stations staat het record ook op deze dag. In Volkel, Gemert, Venlo en in Soesterberg werd het die dag zelfs al zomers warm met maxima van 25,6 graden in Gemert en Venlo en 25,4 graden in Soesterberg en Volkel. Dit is de vroegste zomerse dag ooit gemeten!

Hoofdfoto: Ben Saanen

Door: Jaco van Wezel